Architectuurgids Delft

Hollands classicisme, 1630-1700

Hollands classicisme: vanaf circa 1630 tot het einde van de zeventiende eeuw de dominante bouwstijl in de Noordelijke Nederlanden. Streeft naar juiste toepassing van de aan de klassieke oudheid ontleende principes en vormen.

 

Rond 1630 vindt de opvallende wending plaats naar de verantwoorde en zuivere toepassing van de klassieke voorbeelden. Essentieel daarvoor is het gebruik van correcte verhoudingen. Dit is de stijl van het Hollands classicisme, met als vooraanstaande architecten Jacob van Campen, Pieter Post en Philip Vingboons. Belangrijk voorbeeld werd het mede door Van Campen ontworpen Mauritshuis in Den Haag.

 

Een helder vormschema

Deze architectuur kenmerkt zich door een blokvormige, heldere hoofdvorm, benadrukt door het toepassen van een schilddak met horizontale noklijn onder verval van topgevels. De gevelcompositie is strikt symmetrisch. Het midden is benadrukt door een iets vooruitspringend geveldeel, een zogenaamde risaliet, bekroond met een groot timpaan dat wordt gedragen door zogenaamde ‘kolossale’ pilasters die over meerdere verdiepingen doorlopen. Idealiter worden deze pilasters geplaatst op een lage, als basement dienende onderverdieping, zodat de gevel duidelijk een driedelige verticale volgorde vertoont. Aanvullende decoratie is beperkt tot strak in het gevelraster passende zogenaamde festoenen onder de vensters (gebeeldhouwde slingers van bladeren en vruchten), en eventueel kleine frontons boven de vensters. Delft bezit slechts enkele volgens deze stijl ontworpen gebouwen. Het smalle, drie vensters brede huis Oude Delft 157 heeft een schilddak en lijstgevel met fronton, maar geen pilasters. De brede voorgevel van de vroegere vleeshal bezit een risaliet met fronton. Ook hier ontbreken de kolossale pilasters zodat het gebouw, ondanks de bijzondere natuurstenen gevelbekleding, sober oogt.
Het classicistisch karakter van het door Pieter Post ontworpen kruithuiscomplex spreekt door de rustige vormentaal en de duidelijk symmetrische aanleg van het geheel.

 

Terughoudende vormentaal

De voormalige vleeshal loopt in feite al vooruit op de laatste fase van het Hollands classicisme, de zogenaamde ‘strakke stijl’ van na 1660, die wordt gekarakteriseerd door het tot een minimum reduceren van toegevoegde vormen. Pilasters, allerlei decoratie en zelfs het timpaan worden niet meer toegepast. De nadruk ligt alleen op een goede compositie en de verhoudingen van de rechthoekige vensteropeningen in het gevelvlak. Als men bij de vleeshal het timpaan wegdenkt, krijgt men hier een goede voorstelling van.

Zoek gebouwen in Delft
Periode
Kaart
zoeken op de kaart