Architectuurgids Delft

Structuralisme, 1960-1985

Structuralisme: ontwerpopvatting volgens welke de architectonische opgave is het individu zijn eigen plek in de ruimte te geven. Bouwkundige structuren geven vorm aan het individuele versus het collectieve domein, en aan overgangsgebieden daartussen.

 

In de jaren vijftig nam binnen de internationale Moderne Beweging de kritiek toe. Deze kwam van een aantal jongere architecten, verenigd in de internationale groep Team X. Onder hen bevonden zich de Nederlanders Jaap Bakema en Aldo van Eyck. De groep opponeerde tegen de in hun ogen naoorlogse verwording van het functionalisme. Hun kritiek was dat deze zich uitleverde aan een door grootschalige industriŽle productie gedicteerde efficiency en rigide functiescheiding. De Nederlandse deelnemers verenigden zich nationaal in de Forumgroep. De architecten Aldo van Eyck en Herman Hertzberger werden de leidende ontwerpers van deze groep. Vooral van grote invloed waren de gedachten van Van Eyck over structuren en habitat. Volgens de structuralistische architecten moest het individu namelijk weer zijn eigen plek kunnen afbakenen in de ruimte. Zij besteedden daarom grote aandacht aan functievermenging en aan overgangen tussen binnen en buiten, tussen het privťdomein en het collectieve. Karakteristiek is dat de ontwerpaandacht met name uitgaat naar structuur, ruimtewerking en interieur, en minder naar esthetiek en het architectonische beeld. Structuralistische gebouwen zijn opgebouwd uit een herhaling van telkens dezelfde kleinschalige, overzichtelijke basiseenheden. Deze zijn geschakeld om collectieve, semi-publieke binnenruimten. De collectieve ruimtes functioneren als overdekte pleinruimtes, en refereren bewust aan dergelijke buitenruimtes in kleine steden en dorpen.

 

Structuur en moduul

Delft bezit enkele duidelijk structuralistische gebouwen. Twee daarvan zijn door Hertzberger ontworpen: de Montessorischool en de Diagoon-woningen in de wijk Buitenhof. Beide zijn structureel zo ontworpen dat ze met herhaling van dezelfde basiselementen zijn uit te breiden. De Montessorischool is opgebouwd met telkens verspringende schakelingen van dezelfde basiseenheden. De herhaling ervan resulteert zo in een afwisselend, kleinschalig beeld. Beide gebouwen hebben een identiek terughoudend materiaalgebruik. De gevels zijn op een moduulsysteem ontworpen dat is bepaald door de standaardmaten van betonnen B2-blokken. Daaruit volgen ook details en onderdelen, zoals betonblokken en -lateien. Een ander voorbeeld van structuralisme, en wel op veel grotere schaal, is het Mondriaan College van bureau Campman Tennekes.

Zoek gebouwen in Delft
Periode
Kaart
zoeken op de kaart