Architectuurgids Delft

Experimentele woonconcepten in de oude binnenstad

Eind jaren ‘90 van de twintigste eeuw wordt een begin gemaakt met de herontwikkeling van het Doelengebied, waar tot de ontploffing van het kruithuis, in 1654, de schutterij oefende. De voormalige TU-bibliotheek en het Waterloopkundig Laboratorium worden omgebouwd tot luxe appartementengebouwen. Op de plek waar ooit de Stadsdoelen stond, verrijst een poortgebouw met daarin filmhuis Lumen.

 

 

Het Doelengebied wordt begrensd door het Oostplantsoen, de Fortuinstraat, de Vaandelsteeg, de Verwersdijk en de Doelenstraat. De sloop van de oude schouwburg en de verhuizing van het Waterloopkundig Laboratorium en de bibliotheek van de Technische Universiteit Delft maakte herontwikkeling van dit deel van de binnenstad mogelijk.
Het gebied wordt opgedeeld in een aantal ontwikkelingsfasen. Fase 1, die tussen 1991 en 1996 wordt gerealiseerd, betreft de Schutterstraat, het Poortgebouw, het Doelenplein en de Doelentuin. Fase 2 voorziet in herontwikkeling van de voormalige Engbertschool en het terrein van het Waterloopkundig Laboratorium tot de Schuttershof, met een verbinding naar het Raam. Fase 3 omvat de herontwikkeling van de oude TU-bibliotheek. Fons Verheijen, die een stedenbouwkundig plan maakte voor de herontwikkeling van het gebied heeft duidelijk zijn stempel gedrukt op dit nieuwe stukje Delft.

 

Schutterstraat

De rij woonhuizen aan de Schutterstraat is een interessant voorbeeld van hoe individueel opdrachtgeverschap en stadsontwerp hand in hand kunnen worden ontwikkeld. Vijftien particulieren kregen begin jaren negentig de kans om via een loting een kavel te kopen aan de Schutterstraat. De breedte van kavels varieerd. De gelukkige winnaars mochten voor het ontwerp van hun woning een architect uitkiezen. De betrokken architecten kregen richtlijnen mee van supervisor Verheijen over aan- en opbouwen, plint, bouwhoogten, materiaal- en kleurgebruik. De architecten werd ook gevraagd een schaalmodel van de ontwerpen te bouwen. Verheijen schoof net zo lang met deze maquettes tot hij tevreden was over de compositie van de rij. Het is aan zijn strenge regie te danken dat er eenheid in verscheidenheid is ontstaan.

 

 

Poortgebouw, Doelenplein en Doelentuin

Verheijen ontwierp zelf het Poortgebouw, dat de Doelentuin en het Doelenplein verbindt via een riante onderdoorgang. Aan de Doelentuin -  een ontwerp van Joke Klumper -  ligt een glazen wintertuin, met daaraan de ontsluiting en balkons van de 21 appartementen en studioachtige bedrijfsruimten. Vanwege de ondergrondse parkeergarage ligt het maaiveld van het gebouw hoger dan de tuin, en staat het gebouw op een mooie plint. Aan het Doelenplein  - een ontwerp van Adriaan Geuze van West 8 - zijn een grand café, en een filmhuis gesitueerd. Inmiddels staat het er ’s zomers vol terrassen en is het uitgegroeid tot een populair horecaplein.


 

Schuttershof, Raam en TU-bibliotheek

De voormalige TU-bibliotheek, met zijn markante toren, is aanleiding geweest om de Schuttershof door te zetten tot het Raam. De toren staat namelijk precies in de as van dit voetgangersstraatje. In aansluiting op de herbestemde TU-bibliotheek, met ruim honderd appartementen, werd onder de Schuttershof een grote parkeergarage aangelegd. Het voetgangersstraatje komt uit op een semi-openbaar binnenterrein met acht vrijstaande stadswoningen, dat in verbinding staat met de Doelentuin. Aan het Raam werd de oude structuur opnieuw ingevuld met een rij eengezinswoningen.

 

Vaandelstraat

Het sluitstuk van het totaalplan Doelengebied is de rij woningen plus een appartementengebouw aan de Vaandelstraat, met uitzicht op de Doelentuin. Verheijen voerde wederom de supervisie over dit project, waarbij negentien experimentele woonconcepten zijn uitgewerkt door drie jonge veelbelovende architecten (Sjoerd Betten, Floor Moorman en Joost Glissenaar, in samenwerking met Cees Reijers). Ook hier werden de bouwhoogte en het materiaalgebruik eenduidig van tevoren bepaald.

 

 

Stedelijk weefsel

Met de herinrichting van het Doelengebied is aangetoond dat nieuwe architectuur prima kan worden ingepast in de historische stad. Het Doelengebied laat zien dat er een mooie levende stad kan ontstaan, indien er met respect wordt omgegaan met de bestaande bebouwing, er zorgvuldige afwegingen worden gemaakt, hier en daar verrassende contrasten mogen bestaan en de openbare ruimte deel uitmaakt van de opgave. De aanpak en visie van Verheijen is hierbij doorslaggevend geweest: de plek waar grote gebouwen zijn gesloopt en herbestemd beschouwde hij als een kleinschalige stedelijk weefsel.

Zoek gebouwen in Delft
Periode
Kaart
zoeken op de kaart