Architectuurgids Delft

De metamorfose van een verguisd paradepaardje

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw verandert in Delft-Zuid een verouderde, multiculturele achterstandswijk, met anonieme galerij- en portiekflats stukje bij beetje in een aantrekkelijke, ruim opgezette woonwijk.

 

Poptahof, in de noordwesthoek van de wijk Voorhof, was ooit het Delftse paradepaardje uit de jaren zestig. De wijk werd gebouwd in opdracht van de Algemene Woningbouwvereniging Volkshuisvesting en ontworpen door stedenbouwkundige en architect Sam van Embden. Hij was vertrouwd met het destijds populaire concept van de ‘functionele stad’, een idee dat men ook in Delft wilde uitproberen. Veel na-oorlogse wijken zijn gebouwd volgens dit kort na de oorlog in Rotterdam ontwikkelde concept. Het idee was dat een dergelijke wijk qua woningtype en openbare voorzieningen de bewoners van de wieg tot het graf zou bedienen.

 

Stempelwijk

Door de nijpende woningnood - en met stimuleringsssubsidies van het rijk - werd in deze wijken steeds hoger gebouwd. Met acht flats van elf bouwlagen kreeg Delft met Poptahof haar eerste hoogbouw. In totaal werden er in Poptahof circa duizend woningen gebouwd. Karakteristiek voor de wijk was de combinatie laagbouw, middelhoogbouw en hoogbouw. Door de herhaling in de stedenbouwkundige opzet (‘stempels’) was Poptahof een voorbeeld van een ‘stempelwijk’.
Met veel licht, lucht, ruimte en groen waren zowel de wijk als de woningen, gelegen aan de toenmalige rand van Delft, zeer populair. Het was een luxe wijk met ruime woningen voor Delftse arbeidersgezinnen, een verademing ten opzichte van de meer benauwde binnenstedelijke bebouwing die veel Poptahoffers achter zich lieten.
Reeds in de jaren tachtig werd duidelijk dat de woningen niet meer voldeden aan de normen, wensen en eisen van de tijd. De woningen waren bijzonder gehorig en ook de warmte-isolatie liet te wensen over. Bovendien beantwoordde de grote voorraad van dezelfde woningtypen niet meer aan de grote variatie in de samenstelling van huishoudens. De leefbaarheid kwam onder druk te staan.

 

 

Water en groen

In december 2004 ging de gemeenteraad akkoord met een nieuw stedenbouwkundig plan van bureau Palmboom & Van den Bout, dat opdracht had gekregen een visie op de wijk en haar relatie tot de stad te ontwikkelen. Dit plan omschrijft Poptahof als ‘verrassend groen en lommerrijk’, een karakter dat moet worden behouden en versterkt. In het plan blijft de weg Poptahof-Noord bestaan, maar verdwijnt Poptahof-Zuid om plaats te maken voor een fiets- en voetpad.
Aan de noordzijde, langs de Westlandseweg, is de vroegere singel uitgebouwd tot een mooie waterpartij, met veel groen. Hiermee is het gebied veel aantrekkelijker geworden om te wandelen en te fietsen. Water speelt een belangrijke rol in het nieuwe Poptahof. Waterpartijen scheiden de woongebieden af van onder meer het winkelgebied, de Provincialeweg en de Westlandseweg. En natuurlijk biedt het de mogelijkheid om woningen aan het water te bouwen. Auto’s verdwijnen zo veel mogelijk uit het straatbeeld. Elk huishouden krijgt een parkeerplaats in een parkeergarage. Parkeren op straat wordt alleen - beperkt - mogelijk voor bezoekers.
Het nieuwe Poptahof kent een grote variatie aan woningtypes, geconcentreerd rond semi-openbare hoven. Zij vormen nieuwe ‘stempels’. De woningen worden onder supervisie van Mecanoo Architecten door verschillende architecten uitgewerkt. De bestaande hoogbouwflats worden per laag volledig gerenoveerd. Zowel de laagbouw als de middelbouw worden vervangen door nieuwbouw. De eerste woningen zijn inmiddels vormgegeven door Molenaar & Van Winden en ‘op papier’ verkocht. Hun woningbouwproject Poptahof Purper behelst negen waterwoningen, twintig stadswoningen (tien beneden- en tien bovenwoningen) en negen parkappartementen. Daarnaast komen in het project Poptahof Purper 104 ‘Te Woon-woningen’. Bewoners kunnen zelf beslissen of ze deze woning willen kopen of huren. Voor een tweede woonblok is bureau CHANGE architectuur en stedenbouw in de arm genomen.

 

Winkelcentra

Het winkelcentrum In de Hoven, aan de rand van Poptahof, wordt naar een ontwerp van Architectenbureau Ellerman, Lucas Van Vugt vernieuwd en uitgebreid met 7500 vierkante meter winkelruimte op de begane grond. Op de winkelpassage worden aan de kant van de Martinus Nijhofflaan 330 woningen gebouwd, waardoor een nieuwe ‘bovenwereld’ ontstaat. Door deze ingrepen zal het monotone bebouwingsbeeld van de jaren zestig verdwijnen. De vrij gesloten buitenzijde van de huidige winkelpassage krijgt winkelgevels, wat een positieve bijdrage zal leveren aan de nu nog enigszins anonieme, openbare ruimte.
De verwachting is dat de ontwikkeling van het winkelgebied aan de Papsouwselaan, het winkelcentrum In de Hoven en het vernieuwde woongebied (1300 woningen) elkaar zullen versterken. In combinatie met de vestiging van een wereldmarkt aan de Papsouwselaan wordt het hele gebied als het ware een nieuw stadsdeelcentrum dat niet alleen Poptahof op een heel ander niveau trekt, maar ook een belangrijke bijdrage vormt voor de stad Delft.

 

Sociale samenhang

Het project Poptahof, dat volgens planning in 2014 moet zijn afgerond, is niet alleen interessant vanwege de (steden)bouwkundige transformatie, maar ook vanwege het perspectief via welke de veranderingen tot stand worden gebracht: sociale samenhang en economische ontwikkeling staan hoog op de agenda van de publiek-private overeenkomst tussen de gemeente en woningcorporatie Woonbron, die hier het opdrachtgeverschap delen.  Door middel van inspraak, en ook verschillende culturele projecten  zijn de bewoners en ondernemers medeplichtig aan/deelgenoot van de veranderende identiteit van de wijk. Het idee van diversiteit Ťn collectiviteit is een ideaal om achterstandswijken duurzaam te veranderen. Zo wordt Poptahof wellicht opnieuw een Delfts paradepaardje.

 


Zoek gebouwen in Delft
Periode
Kaart
zoeken op de kaart